Sprzęgła i koła dwumasowe.

Do czego służy sprzęgło chyba każdy posiadający prawo jazdy wie, ale czy każdy wie jak prawidłowo z niego korzystać i jakie są objawy jego zużycia? Zakładam ,że nie i właśnie dlatego postanowiłem coś na ten temat napisać dodatkowo dodając kilka informacji na temat koła zamachowego.


Sprzęgło jest elementem mechanicznym służącym do rozłączania i ponownego łączenia obracającego się wału korbowego silnika i skrzyni biegów która przenosi ten obrót na koła samochodu. Dzięki sprzęgle możemy płynnie ruszać i zatrzymywać samochód bez wyłączania silnika. To od kierowcy w dużej mierze zależy jak długo będzie mu służyło sprzęgło, jeden przejedzie setki tysięcy kilometrów zanim będzie konieczna wymiana a inny będzie wymieniał je tak często jak klocki hamulcowe. Oczywiście bardzo dużą rolę odgrywają warunki w jakich jest użytkowany samochód. Auto poruszające się codziennie po trasach kilkudziesięcio kilometrowych nie będzie tak szybko zużywało tegoż elementu, tak jak samochód codziennie podejmujący walkę w mieście. Szybkie przejazdy od świateł do świateł czy godziny podjeżdżania o metr do przodu w korkach bardzo niekorzystnie wpływają na trwałość. Ale w większości nie wybieramy sobie gdzie użytkujemy nasz samochód więc co możemy zrobić by nie doprowadzić do przedwczesnego zużycia i maksymalnie wydłużyć czas jaki będzie nam służyło nasze sprzęgło? Oto kilka podpowiedzi:


-Poświęć chwilę i naucz się umiejętnie ruszać. Chodzi o to by wyczuć nasz samochód, dozować odpowiednią ilość obrotów silnika i to jak mocno wciskamy gaz w stosunku do puszczania pedału sprzęgła. Należy znaleźć ten złoty środek co może nie być takie łatwe gdy np. coś w naszym samochodzie niedomaga. Silniki diesla będą potrzebowały mniej obrotów (mają większy moment obrotowy w porównaniu do benzynowych jednostek) od silnika benzynowego o takiej samej pojemności. Niby to jest takie proste i oczywiste a już miałem taki przypadek ,że wymieniłem sprzęgło ,klient wsiadł zadowolony do samochodu bo w końcu ma sprawny i daje po gazie, obroty na jakieś 4 tyś. i powolutku rusza. Sprzęgiełko tylko zaśmierdziało i tyle było sprawnego samochodu. Kolejny przykład to młody kierowca który na swój pierwszy samochód dostał ponad dwustu konnego hot hatcha i nie umiejętnym operowaniem pedałem sprzęgła załatwił ten układ chyba po niecałych 500 km.

-Dynamiczne ale nie gwałtowne ruszanie. “Strzelanie ze sprzęgła” by koła zapiszczały czy sprawianie ,że całym samochodem nam szarpie przy ruszaniu doprowadza do skrajnych obciążeń elementów tłumiących drgania. Zwłaszcza niewskazane są takie praktyki gdy w swoim samochodzie posiadamy koło dwumasowe.

-Trzymać lewą nogę możliwie jak najczęściej obok pedału sprzęgła. Nie wiem skąd się to bierze ale bardzo często spotykam ,że kierowcy trzymają nogę na sprzęgle i to nie wciskając pedał, tylko tak sobie podpierają stopę. Doprowadza to do wycierania się docisku w miejscu styku z łożyskiem wyciskowym oraz do szybszego zużycia samego łożyska.

-Podczas postoju na światłach, skrzyżowaniu czy podczas postoju w korku gdy masz pod górkę używaj hamulca ręcznego. Trzymanie samochodu na “półsprzęgle” przez paręnaście sekund by ten się nie cofał to morderstwo dla tarczy sprzęgła. Współpracuje ona z dwoma metalowymi elementami i wykorzystując tarcie umożliwia płynne ruszenie, jak wiadomo gdzie tarcie tam i temperatura . Przy ruszaniu które trwa dosłownie chwilę nic strasznego się nie dzieje, ale przy obracającym się kole zamachowym z prędkością około 1000 obr/min tarczy sprzęgła która stoi w miejscu i utrzymuje samochód o masie ponad 1000 kg by ten się nie stoczył wiedz ,że źle się dzieje. Temperatura rośnie z sekundy na sekundę a tarcza się ściera i pali cząsteczka po cząsteczce (potrzyj na sucho bardzo mocno, możliwie szybko dłonią o dłoń i zobacz jak długo wytrzymasz).


To w sumie tyle moich rad odnośnie eksploatacji, więc przejdę do oznak zużycia:


-Ślizganie. Dodajemy gazu obroty rosną a nasz samochód nie przyśpiesza. Najlepiej i najwcześniej zauważalne na biegach 2 i 3.

-Pedał sprzęgła tak ciężko chodzi ,że wyraźnie czujemy zmęczenie lewej nogi po paru wciśnięciach.

-Zgrzyty podczas wciskania pedału sprzęgła. (czasami wystarczy nasmarować)

-Wyraźne mocne wibrowanie pedału podczas wciskania.

-Tak zwane “pełzanie” samochodu pomimo wciśniętego sprzęgła. Problemy z wrzuceniem biegu i zgrzyty podczas wrzucania biegu wstecznego. (podczas szybkiego wybierania biegu wstecznego zaraz po wciśnięciu sprzęgła takie objawy jak zgrzyt mogą być czymś normalnym i nie muszą oznaczać zużycia)

-Szarpanie podczas ruszania.


Pozostałe przypadki takie jak brak napędu lub brak możliwości rozsprzęglenia to już awarie a nie oznaki zużycia więc dlatego ich nie wymieniłem wyżej. Obiecałem napisać coś na temat kół dwumasowych więc zaczynamy.

Koła dwumasowe to nic innego jak połączenie ze sobą dwóch kół zamachowych z systemem resorowania i amortyzacji ,jedna z tych części jest sztywno połączona z wałem korbowym silnika a druga ma za zadanie wybierać drgania i nagłe skoki momentu obrotowego by zapewnić jak największy komfort wewnątrz kabiny. Najczęściej są stosowane w silnikach wysokoprężnych ale i w jednostkach benzynowych się pojawiają. Gdy w naszym samochodzie ulegnie zużyciu lub uszkodzeniu ten element to możemy zauważyć:


-Hałas podczas uruchamiania lub gaszenia silnika.

-Drgania karoserii na biegu jałowym i /lub odgłosy od strony skrzyni biegów.

-Stuki podczas gwałtownego dodawania lub odejmowania gazu.

-Wibracje podczas przyśpieszania lub przy określonych prędkościach obrotowych silnika.

-Wibrowanie pedału sprzęgła podczas wciskania.


Sprzęgło i koło dwumasowe to elementy ulegające zużyciu ale w dużej mierze od Ciebie zależy jak długo będą Ci one służyły. Gdy już dojdzie do wymiany sprzęgła pomyśl dodatkowo nad:


-Wymianą uszczelniacza wału korbowego od strony skrzyni biegów.

-Wymianą oleju w skrzyni i uszczelniaczy półosi oraz wałka atakującego.


Porada:

-Najlepiej od razu wymień wszystkie elementy ulegające zużyciu (tarcza sprzęgła, docisk, łożysko i gdy będzie potrzeba koło zamachowe)


Wymiana sprzęgła jest dość pracochłonna przez co nie należy do najtańszych, więc nie warto szukać oszczędności.


Kompletne sprzęgło dobrej jakości.
Zapocony uszczelniacz walu korbowego od strony skrzyni biegów.
Stary zestaw sprzęga wraz z kołem zamachowym.